Những điểm quan trọng trong Nghị quyết số 79/NQ-TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước

Ngày 06/01/2026, Ban Chấp hành Trung ương đã ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước. Kinh tế nhà nước là thành phần đặc biệt quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nền tảng của kinh tế nhà nước bao gồm các nguồn lực do Nhà nước nắm giữ, quản lý và chi phối hoạt động nhằm thực hiện các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, ổn định vĩ mô và bảo đảm an ninh, quốc phòng: Đất đai, tài nguyên khoáng sản, tài nguyên nước, vùng biển, vùng trời, không gian ngầm, các công trình kết cấu hạ tầng do Nhà nước đầu tư xây dựng, ngân sách nhà nước, dự trữ quốc gia, các quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách, doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước, vốn nhà nước tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ từ 50% vốn điều lệ trở xuống, đơn vị sự nghiệp công lập...

Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều hạn chế, bất cập. Chính sách pháp luật về kinh tế nhà nước chậm đổi mới, chưa theo kịp thực tiễn phát triển của nền kinh tế. Quản lý, khai thác và sử dụng nhiều nguồn lực, tài sản của Nhà nước chưa thực sự hiệu quả, chưa gắn với yêu cầu hạch toán kinh tế đầy đủ, còn lãng phí, thất thoát, chưa thể hiện rõ vai trò chủ đạo, chi phối trong nền kinh tế quốc dân. Các doanh nghiệp nhà nước - lực lượng nòng cốt của kinh tế nhà nước, hoạt động chưa hiệu quả, chưa tương xứng với vị trí, nguồn lực đang nắm giữ; năng lực cạnh tranh quốc tế còn hạn chế; chưa đóng vai trò tiên phong trong đổi mới sáng tạo và dẫn dắt một số ngành, lĩnh vực then chốt, thiết yếu. Hệ thống tổ chức đơn vị sự nghiệp công lập chưa tinh gọn, cơ chế hoạt động và tự chủ tài chính chậm đổi mới; lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ còn chậm, chất lượng dịch vụ chưa đáp ứng yêu cầu. Một số tồn tại, vướng mắc kéo dài, chưa được xử lý kịp thời, gây lãng phí, thất thoát.

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng nêu trên, nhưng chủ yếu là do còn hạn chế về tư duy, nhận thức đối với vị trí, vai trò, phạm vi của kinh tế nhà nước trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; chưa giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa Nhà nước - thị trường - xã hội; thể chế pháp luật chưa đồng bộ, còn vướng mắc, bất cập; tổ chức thực hiện có lúc, có nơi còn chưa nghiêm; công tác phối hợp trong quản lý, sử dụng và hành động giữa các cơ quan chưa thực sự hiệu quả; trình độ đội ngũ quản lý chưa đáp ứng yêu cầu phát triển; ý thức trách nhiệm, đặc biệt là người đứng đầu, trong quản lý, sử dụng tài sản nhà nước chưa cao, thậm chí cố tình làm sai để tham nhũng; công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, giám sát có mặt còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu quản lý.

Mục tiêu đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2045, tập trung vào nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng các nguồn lực quốc gia; phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng chiến lược; cơ cấu lại ngân sách nhà nước theo hướng bền vững; nâng cao năng lực, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, tổ chức tín dụng nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập; hình thành các doanh nghiệp nhà nước có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu, bảo đảm tự chủ chiến lược và sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Nhiệm vụ, giải pháp phát triển kinh tế nhà nước theo từng lĩnh vực cụ thể mà Nghị quyết số 79-NQ/TW xác định, bao gồm: hoàn thiện thể chế, khai thác hiệu quả, bền vững đất đai và tài nguyên; tập trung đầu tư, quản lý, khai thác hiệu quả tài sản kết cấu hạ tầng chiến lược; nâng cao hiệu quả ngân sách nhà nước, đầu tư công, dự trữ quốc gia và các quỹ tài chính nhà nước; cơ cấu lại toàn diện, nâng cao quản trị, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh trong doanh nghiệp nhà nước; phát huy vai trò điều tiết của các tổ chức tín dụng nhà nước; tiếp tục sắp xếp, tinh gọn, đẩy mạnh tự chủ và nâng cao chất lượng hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập.

Trên đây là những điểm quan trọng trong Nghị quyết số 79/NQ-TW về phát triển kinh tế nhà nước mà chúng ta cần biết, việc nắm rõ tinh thần các Nghị quyết sẽ khích lệ, động viên và đề cao vai trò trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhà nước hoạt động trong các lĩnh vực then chốt, thiết yếu của nền kinh tế; góp phần tháo gỡ điểm nghẽn, khó khăn, vướng mắc, khơi thông các nguồn lực, thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững./.

             Nguyệt Minh